بی شک وجه تمایز سازمانهای موفق و ناموفق ، در داشتن استراتژی دقیق و درست نیست بلکه در اجرای سریع استراتژی است

.مدیریت کیفیت، مدیریت زیست محیطی و ایمنی و بهداشت شغلی، آموزش ، منابع انسانی و …می توان اشاره نمود. بعبارت دیگر در هر یک از این سیستمها یکی از ابعاد سازمان مورد توجه قرار گرفته وسیاستها و اهدافی که تعریف می شوند در جهت آن جنبه از فعالیتهای سازمان می باشند.
در سالهای اخیر فشار فزاینده ای بر بسیاری از سازمانها تحمیل می شود تا خود را با نگرش نظام یافته تری در ارتباط با سیستمهای مدیریت نوین و توسعه آن در زمینه های ایمنی و بهداشت و محیط زیست در محیط های کاری ، مشتریان و جامعه مطابقت دهند. این فشارها ناشی از مجموعه از عواملی می باشد که مهم ترین آنها عبارتند از :
1. اقدامات دولتها و سازمانهای دولتی برای تشویق بیشتر نظام خود کنترلی در سازمانها با ایجاد حسن مسئولیت پذیری و قانون مندی آنها
2. تغییرات در قوانین و مقررات از طرف سازمانهای قانون گذار در ارتباط با نیازمندیها و الزامات عملکردی سازمان
3. آگاهی بیشتر جوامع از مسایل زیست محیطی و انتظارات و توقعات مردم از سازمانها
4. انتظارات فزاینده کارکنان سازمانها برای داشتن یک محیط کاری ایمن، بهداشتی و بدون آلودگی
5. آگاهی بیشتر کارفرمایان در زمینه مسائل ایمنی و زیست محیطی و پذیرفتن تعهدات اخلاقی که نسبت به کارمندان خود و جامعه دارند.
6. هزینه های فزاینده حوادث و جریمه های ناشی از عدم رسیدن به بهترین سطح فعالیت خود
7. نیازمندیهای مشتری در قراردادهای عمده از نظر مستقر بودن سیستمهای خاص ایمنی و بهداشت و یا زیست محیطی در سازمان.
سازمانها برای رسیدن به درجه قابل قبولی از پیشرفت و بهبود که نیازمند آن می باشند باید دیدگاه و تمرکز خود را از کنترل و نظارت بر یک فرایند و سطوح کارمندی به سطح مدیریت، شناسایی نظام یافته و بهبود تمام جنبه هایی از سازمان که بر توانایی آنها برای پیشگیری و کاهش حوادث و اتفاقات موثر است ارتقا دهند.
.03 سازمانهایی که نتوانند با واقعیت های موجود کنار آمده و استراتژی خود را سریع تر تدوین و اجرا نمایند به سرعت جایگاه خود را در بازار از دست خواهند داد . در حال حاضر سرعت انجام کارها به یک منبع اصلی در مزیت رقابتی تبدیل شده است و هرسازمانی که بتواند به تغییرات محیطی واکنش سریع نشان داده وبر روی موج تغییرات سوار شود ، می تواند در بازارهای رقابتی از فرصت های بیشتری بهره مند شده وبه مزیتهای پایداری دست یابد .
دست کم سه روند عمده وجود دارد که سازمانها را ناگزیر به تسریع چرخه بهبود سازمانی می کند این روندها عبارتند از :
1- سریع شدن آهنگ تغییرات
2- درگیر شدن کل سیستم سازمان در برنامه های بهبود
3- استراتژی شدن برنامه های بهبود سازمان
سیستم های مدیریت IMS بوجود آورنده الگویی بین المللی برای پیاده سازی و استقرار سیستم های مدیریت نوین و تضمین کیفیت بوده است که مورد استقبال فراوان درسطح دنیا قرارگرفته است .
به نظر می رسد استقرارسیستم های مدیریت IMS به عنوان یک بازوی مدیران می تواند زمینه های لازم را برای بهبود مستمر درتمامی سطوح مدیریت ایجاد نماید و فرصت قابل توجهی برای سازمانها در جهت انطباق با استانداردهای مطرح در سطح جهان ایجاد نماید .
3- معرفی مدل های اجرایی سیستم های مدیریت نوین
کلیات :
در یک سازمان سیستم های مدیریت مختلفی می تواند بکار برده شود که هریک از آنها جنبه و دیدگاه خاص خود فعالیتها ، محصولات و … خدمات سازمان را مورد بررسی قرار می دهند . سیستمهای مدیریت معتبری که شرکت ملی گاز ایران بنا دارد براساس اصول اجرایی انها و اهمیت و اثربخشی در سازمان به کار ببندد به شرح زیر می باشد :
1 – سیستم مدیریت یکپارچه IMS ( integrated management system)
الف – سیستم مدیریت کیفیت 2008:ISO 9001
ب – سیستم مدیریت زیست محیطی 2004:ISO 14001
ج- سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی 2007:OHSAS 18001
2- سیستم مدیریت 5S
3- سیستم مدیریت انرژی
4- سیستم مدیریت HSE-MS
5- سیستم مدیریت نظام مشارکت
6- سیستم مدیریت موثر فرآیند آموزش
7- سیستم مدیریت امنیت اطلاعات
8- جایزه ملی کیفیت INAQ
9- جایزه ملی بهره وری و تعالی سازمانیEFQM
1-3 سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001
پذیرش سیستم مدیریت کیفیت می بایستی یک تصمیم راهبردی سازمان باشد . طراحی و بکارگیری سیستم مدیریت کیفیت دریک سازمان تحت موارد زیر می باشد :
الف) محیط سازمانی ، تغییرات در آن محیط و ریسک های مرتبط با ان سازمان
ب) نیازهای درحال تغییر آن سازمان
پ) اهداف مشخص شده آن سازمان
ت) محصولات ارائه شده توسط آن سازمان
ث) فرآیندهای بکارگرفته شده آن سازمان
ج) اندازه و ساختار سازمانی
مجموعه استانداردهای(سیستم های مدیریت کیفیت) ISO 9000 :
ISO 9000 : Quality Management Systems Fundamentals and Vocabulary – (مبانی و واژگان ) –
ISO 9001: Quality Management Systems Requirements – –(الزامات )
ISO 9004: Quality Management Systems –Guidelines for performance improvements-
(راهنمای اجرا و بهبود عملکرد)
دامنه کاربرد : دستیابی به رضایت مشتری میباشد واینکار بواسطه براورده کردن نیازمندیهای مشتری ازطریق بکارگیری سیستم ، بهبود مستمر وپیشگیری از عدم انطباق انجام می دهد.
3-3 سیستم مدیریت زیست محیطی ISO 14001
این استاندارد الزاماتی را برای یک سیستم مدیریت زیست محیطی مشخص می کند تا یک سازمان بتواند خط مشی و اهدافی را با درنظر گرفتن الزامات قانونی و اطلاعات راجع به پیامدهای بارز زیست محیطی تدوین و اجرا نماید . کاربرد آن در خصوص آن دسته از جنبه های زیست محیطی است که سازمان می تواند تحت کنترل داشته باشد و بتوان انتظار داشت که برآنها تاثیر گذار باشد .
این استاندارد در مورد هر سازمانی که مایل به انجام اقدامات زیر باشد کاربرد دارد .
1- ایجاد ، نگهداری و بهبود یک سیستم مدیریت زیست محیطی
2- حصول اطمینان از انطباق با خط مشی زیست محیطی که خود تعیین کرده است .
3- اثبات انطباق با استاندارد بین المللی به دیگران از طریق
الف ) خود اثباتی و خوداظهاری
ب) مطابقت با مطالبات طرف های ذینفع از سازمان مانند مشتریان
ج) تعیین انطباق با این استاندارد و اظهارآن توسط خود سازمان از طریق یک مرجع برون سازمانی
د) درخواست گواهی / ثبت سیستم مدیریت زیست محیطی خود توسط یک سازمان بیرونی
به طور کلی هدف از برپایی سیستم نظام مدیریت زیست محیطی بر مبنای استاندارد بین المللی ISO 14001 تحکیم حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آلودگی در توازن با نیازهای اجتماعی و اقتصادی جامعه می باشد .
4-3 سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی OHSAS 18001
این سیستم الزاماتی را برای یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی معین می نماید تا یک سازمان بتواند با کنترل خطرات ایمنی و بهداشتی ، عملکرد خود را بهبود بخشد این استاندارد در مورد هرسازمانی که مایل به اعمال موارد زیر باشد کاربرد دارد .
1- ایجاد یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی به منظور حذف یا کاهش خطرات برای کارکنان و سایر طرف های ذینفع که ممکن است در معرض خطرات ایمنی و بهداشت ناشی از فعالیت های سازمان باشند .
2- اجرا، نگهداری و بهبود مستمر یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی
3- حصول اطمینان از انطباق با خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی که خود تعیین کرده است .
4- اثبات این انطباق به دیگران
5- درخواست گواهینامه / ثبت سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی توسط یک سازمان بیرونی
6- تعیین انطباق با این مشخصات و اظهار ان توسط سازمان